Iğdır Gazetesi IĞDIR YÖRESİNDE BİTKİLER İLE YAPILAN YEMEKLER - Ziya Zakir ACAR - Iğdır Gazetesi - Iğdır gazetesi, ığdır haberleri

 

Iğdır Valiliğinden 1 Mart Corona Tedbirleri Açıklaması Iğdır Valiliği 1 Mart'ta iyileştirmesi beklenen korona tedbirleri hakkında basın duyurusu yaparak ...           • Nahçıvan sınırında Türkiye ve Azerbaycan bayrakları IĞDIR'ın Aralık ilçesindeki Nahçıvan sınırına, İlçe Jandarma Komutanlığı'nca ...           • Iğdır'da okullar, yüz yüze eğitime hazırlanıyor MİLLİ Eğitim Bakanı Ziya Selçuk'un 15 Şubat'ta köy okullarının açılmasından son...           • Iğdır'da PKK/KCK operasyonu: 8 tutuklama IĞDIR'da, güvenlik güçlerinin PKK/KCK silahlı terör örgütüne ...           • Iğdırlı kadınlar el sanatları geleneklerini geleceğe taşıyor Iğdır Üniversitesinin "Gelenekten Geleceğe" projesi kapsamında açtığı cam süs eşy...           • Cumhurbaşkanı Erdoğan mart ayını işaret etti, hazırlıklar başladı! Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın koronavirüs salgınının seyrine göre tedbiri elden ...           • Türk dağcılar Hocalı şehitleri için Haça Dağı'na tırmandı Türk dağcılar, Azerbaycan'ın Hocalı kentinde 26 Şubat 1992'de şehit edilen 613 Azerbaycan vat...           • 4 kriteri sağlayan illerde kısıtlamalar kaldırılacak Kabine toplantısı sonrasında açıklamalarda bulunan Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, "Mart ayın...           • Iğdır'da bir kişi intihar etti IĞDIR'da, Abbas Akdağ (56), evinin bulunduğu merdiven boşluğunda başına dayadığı av tüfeğini ...           • Eşinin evi terketmesinden sorumlu tuttuğu kayınbiraderini öldürdü IĞDIR'da Osman K. (27), eşinin evi terk etmesinden sorumlu tuttuğu kayınbiraderi Nejdet K.'yi taba...           
Tavsiye Et
Ad, Soyad:
Gönderen:
Alıcı:
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
Son Videolar

Ermeni Soykırımı Yalanı ve Iğd
8285 İzlenme, 31 Yorum

Oba Köyünde Ermenilerin yaptığ
8702 İzlenme, 30 Yorum

Ermenilerin Iğdır'da yaptığı k
8519 İzlenme, 30 Yorum

Türk Askerinin 1940 yılında Ağ
8689 İzlenme, 32 Yorum
Haber Arşiv
     
Iğdır Siteleri
Reklamlar

IĞDIR YÖRESİNDE BİTKİLER İLE YAPILAN YEMEKLER - Ziya Zakir ACAR

IĞDIR YÖRESİNDE BİTKİLER İLE YAPILAN YEMEKLER

Yazar: Ziya Zakir ACAR |  Tarih: 08 / 01 / 2021 |  Yazı Okunma: 261


Ekolojik denge içinde bitkiler dünya hayatının devam etmesi için doğal bir unsur olarak canlı hayatında önemli bir yere sahiptir. Bitkiler de canlıdır. Fotosentez yaparak kendi besinlerini kendileri üreten bitkiler oksijenli solunum yapan canlılar için de birinci derecede oksijen kaynağıdır.

İnsanlar için bitkiler hem yiyecek olarak önemlidir hem de hayatta kalmak için gereklidir. İnsanlar bitkilerden birçok amaçla istifade ederler. Nefes alıp vererek başlayan bu hayatta kalma düzeninde yiyecek olarak da tahıl, baklagiller, sebze ve meyveleri tüketirler.

İnsanların hayatları boyunca nefes almak dışında da her alanında olan bitkiler tarım, gıda, hayvancılık, sanayi, ticaret, endüstri gibi alanlarda insanlığın gelişmesi için ham madde olma niteliği taşır. En temel ihtiyaçların giderilmesinde, bilim ve teknolojinin gelişmesinde bitkiler insanlar için vazgeçilmezdi

Bitkiler yeryüzündeki hemen hemen bütün organizmalar açısından temel yaşam unsurudur.

İnsan hayatta kalabilmek için yaşamın başlangıcından bu yana devamlı olarak gıda, yakacak, silah, ilaç veya barınak yapımında çevresindeki bitkilerden yararlanmıştır.

Rastlantı sonucu, içgüdülerin veya gözlemlerin yardımıyla hangi bitkilerin neye iyi geldiği belirlenmiş ve bu bilgiler kuşaktan kuşağa aktarılarak devam etmiştir.

Ülkemiz insanının çoğu kırsal bölgelerde yaşadığı için doğal bitkiler ile daima yakın ilişkiler içinde olmuştur. Anadolu’da doğal bitkiler özellikle gıda ve tıbbı amaçla klanlımı oldukça yaygındır.

Doğal ortamda toplanan bitkiler çiğ olarak, kurutularak ve pişirilerek yemekte, hastalıklarda kullanılmaktadır.

Iğdır İli, gerek yükselti durumunun çok farklı olması, gerek dağ, ova ve tuzcul habitatları bir arada barındırması ve gerekse üç ülkeye sınır tek il olması sebebiyle birçok bakımdan Türkiye’nin en ilginç özelliklerine sahip illerinden birisidir.

Iğdır İlinin bir tarafında Türkiye ve Avrupa’nın en yüksek dağı olan Ağrı Dağı yükselirken, diğer tarafta Aras Nehri yatağında bulunan Ova’da her türlü ürün yetiştirilirken, adeta sıcak ve soğuk yan yana gelmektedir.

Yüksek rakımlı yayla ve tepelerde ile ovada yetişen bitkiler oldukça fazla ve çeşittedir. Yöre halkı bu imkânı bilinçli bir şekilde kullanmaktadır. Şifa dağıtan doğal su kaynakları bu çeşitliliğe ayrı bir zemin hazırlamaktadır.

Iğdır yöresinde yemekleri yapılan veya yemeklerde kullanılan otlardan bazıları:

BOZOĞLAN –(AMARANTHUS-RETROFLEXUS)

Yörede bu bitkinin genç sürgünleri ve yaprakları “ayran aşına” veya börek yapımında içine katılır. Haşlandıktan sonra yumurta veya soğanla kavrularak yenilir.

Türkiye’de Bostan bozan, Horozibiği, Kızılbacak, gibi çeşitli isimlerle anılır.

GIMIGIMI- (ANTHRİSCUS NEMOROSA SPRENGEL)

Genç sürgünleri ve yaprakları çiğ olarak veya “yoğur aşına” katılarak, gövdesi soyularak yenilir. Ayrıca turşulara tat vermek amacıyla kullanılır.

Türkiye’de Mendi, Mendo, Banda, Mendik, Piçekli gibi isimlerle anılır.

CACIK- (CHAEROPHYLLUM ANGELİCFOLİUM BİEB)

Toprak üstü genç kısımları peynir çeşidi olan ve yörede şor olarak adlandırılan deri şorunun içine ve yoğurt aşının içine katılır. Gövdesi soyularak yenilir. Yağda kavrularak yenilir.

AŞ OTU-(CYMBOCARPURN ANETHOİDES)

Toprak üstünde bulunan genç kısımları çorbalarda baharat olarak katılır.

BOĞA DİKENİ- (ERNGİUM BİLLARDİERİ DELAR)

Gövdesi soyularak yenilir. Türkiye’de; eşek dikeni, turi, tusi, çakırdikeni gibi isimlerle anılır.

KAZAYAĞI- (FALCARİA VULGARİS BERNH)

Genç sürgünleri ile “sütaşı” yapılır. tuzla şorağı konulur. “ayran aşına” katılır. Yumurta ile kavrularak yemek yapılır. Genç yaprakları çiğ olarak yenilir.

ÇAŞIR/ÇAŞUR- (FERULA RİGİDULA DC. SUBSP. RİGİDULA)

Toprak üstünde bulunan genç sürgünlerinde turşu yapılır. Yaprakları haşlandıktan sonra yağda kavrularak yenilir. Gövdesi soyularak yenilir. Hazırlanan turşusu seker hastalığına ve kolesterole iyi gelir.

BALDIRGAN- (HERACLEUM TRACHYLOMA FİSCH)

Kurutulmuş gövdelerinden çay yapılır. Mide ağrılarına iyi gelir. Yapraklarından yemek yapılır. Emziren kadınların sütünü artırır. Gövdesi soyularak yenilir. Yapraklarından etli sarma yapılır. Çok keskin bir kokusu vardır.

KELEMKEŞİR- (MALABAİLA DASYANTHA GROSSH)

Gövdesi soyularak yenilir. Kurutularak saklanır ve baharat olarak çorbalar eklenir. Genç sürgünleri “ayran aşına” katılır.

ÇOBAN KİRPİĞİ- (ACHİLLEA TENUİFOLİA LAM)

Yapraklarından hazırlanan şekli kolesterolü ve kan şekerini düşürmek için aç karına içilir. Yapraklarından hazırlanan buğunun astım ve bronşit tedavisinde kullanılır. Genç yaprakları salata olarak yenilir. Ayran ve çorbaya katılır. Haşlanarak özellikle peynirle yenilir.

AŞ YEMLİĞİ- (LEONTODON ASPERRİMUS)

Yeni çıkan yaprakları doğranarak çorbalara katılır. Ayrıca bu yapraklardan yemek yapılır.

ZİRİNÇ/ KİRİT (BERBERİS CRATAEGİNA)

Yaprakları ve olgun meyvesi yenilir. Yaprakları ekşi lezzet vermek için yemeklere katılır. Meyveleri soğuk algınlığında kullanılır.

CÜCE GÖZÜ- (CERİNTHE MİNOR )

Genç yaprakları toprak üstü kısımları yağda kavrularak yenilir. “ayran aşına” katılır. Türkiye’de Çoban kavurgası, mum çiçeği isimleri ile anılır.

TERE OTU- (LEPİDİUM VESİCARİUM L)

Toprak üstü kısımları “ayran aşına” katılır. Karaciğer hastalıklarında, safra kesesi hastalıklarında, kansızlıkta kullanılır.

KIZILCA/YABANİ İSPANAK (CHENOPODİACEAE)

Toprak üstü genç kısımları haşlanır ve daha sonra yumurta ile kavrularak pişirilir.

SALMANCA- ( CHENOPODİUM ALBUM)

Toprak üstü kısımları yumurta ile kavrularak yemek yapılır. “yoğurt aşına” katılır. Böreklerin içine kavrularak konulur. Bulgur pilavının içine katılır.

KAZANKULPU- (SALVİA BRACHYANTHA)

Bu bitkinin genç taban yapraklarından etli sarma yapılır.

MELEÇÖYÜT- (ASPARAGUS PERSİCUS BAKER)

Genç sürgünleri kaynatılır. Sonra yumurta ile kavrularak yenilir. Çorbalara, yörede yapılan yemeklerde ayran aşına katılır.

YAĞLICA- (BELLEVALİA SARMATİCA WORONOW)

Genç yaprakları süt ve pirinçle pişirilerek süt aşı yapılır. Kurutulmuş yaprakları bulgur pilavına katılır. Soğanları yenilir.

EVELİK- (RUMEX PATİENTİA)

Yörede yaprakları örülerek kurutulur. Kışın pişirilerek yenilir. Yaprakları gıda olarak, barsak düzenleyici, karın ağrısında kullanılır.

GURMUT- (CRATAGUS MEYERİ POJARK)

Olgun meyveleri taze veya kurutularak yenilir. Kurutulmuş meyvelerinden hoşaf yapılır. Köftelerin içine konulur. Meyvelerinden kapılan karışım, dolaşım sistemi bozukluklarında, şeker hastalıklarında kullanılır.




Paylaş: Facebook  Twitter  Stumbleupon  Delicious  Google

Yazarın diğer yazıları
Henüz yorum bulunmamaktadır. İlk yorumu siz yapabilirsiniz.

Ad, Soyad *
E-Mail *
Kalan karekter sayısı:
Yorum *
Güvenlik kodunu giriniz:
captcha
*
(* Doldurulması zorunlu alanlar)

İçerik Rss - Haberler Rss

Tasarım ve Programlama: Iğdırın Sesi